Skepticisme

Kort samengevat
Volgens het skepticisme is wetenschap de beste manier is om dingen te leren over de wereld en over onszelf. Skeptici hebben geen vertrouwen in mensen die niet vinden dat wetenschap de beste manier is om over onze wereld te leren.

Skepticisme denkt dat de wetenschap de beste manier is om te weten te komen hoe ons heelal in mekaar zit. De wetenschap gebruikt redeneringen, logica, waarnemingen en experimenten om te ontdekken hoe zaken werken.

Men heeft het ook al op andere manieren geprobeerd, maar geen enkele manier was even succesvol om te weten te komen hoe ons heelal in mekaar zit als de wetenschap. Mensen hebben geprobeerd om hun dromen of de ingewanden van vogels te gebruiken om te ontdekken wat er om hen heen gebeurde. Sommigen hebben geprobeerd dingen te eten waarvan ze visioenen kregen. Sommigen verzonnen gewoon verhalen die zaken leken te verklaren (zoals het verhaal over een berg die het overblijfsel was van twee reuzen die met elkaar hadden gevochten). Sommigen zeggen dat ze hun kennis over het heelal kregen van niet-menselijke wezens. De methodes van de wetenschap zijn niet perfect, maar ze zijn beter dan alle andere manieren die mensen hebben uitgeprobeerd.

We weten dat de wetenschap niet perfect kan zijn en ons geen absolute zekerheid kan geven. Er zijn beperkingen aan wat we kunnen weten door te zien, te horen, aan te raken, te proeven en te ruiken (zintuigen). Om dingen te weten moeten we andere dingen onthouden, maar ook ons geheugen is niet perfect. De wetenschap vertrouwt op andere wetenschappers om eerlijk en juist te zijn. Maar onze hersenen kunnen ons om de tuin leiden. En sommige mensen leiden andere mensen om de tuin en vertellen niet altijd de waarheid. Maar de resultaten en ontdekkingen van de wetenschap hebben bewezen dat haar methodes de beste manier zijn om de natuur te bestuderen. En bovendien is de wetenschap zelf-corrigerend: wanneer een wetenschapper een fout maakt, zullen andere wetenschappers dat ontdekken.

Skeptici geloven geen mensen die zeggen dat er een andere manier van weten is die beter is dan de wetenschap. Skeptici geloven geen buitengewone beweringen, beweringen die ingaan tegen alles wat de wetenschap heeft ontdekt. Eťn buitengewone bewering zegt dat sommige medicijnen wonderen kunnen verrichten hoewel ze niets anders zijn dan water (homeopathie). Een ander beweert dat planeten persoonlijkheden hebben (astrologie). Nog een ander beweert dat armbanden van plastic jou krachten geeft  (magisch denken over juwelen en versieringen). Nog een ander beweert dat de lijnen op het achterwerk van een persoon ons kan vertellen wat zijn of haar toekomst zal brengen (rumpologie).

Skeptici zeggen soms dat buitengewone beweringen een buitengewoon bewijs vragen. Buitengewone beweringen kunnen alleen waar zijn als bijna elke wetenschapper in de wereld het fout heeft. Uiteraard hebben wetenschappers het al fout gehad, en er zijn momenten geweest waarbij een buitengewone bewering bijna een gewone bewering was met een hoop bewijzen. Zo was er een tijd waarin de meeste wetenschappers dachten dat de aarde maar enkele duizenden jaren oud was en dat ziekten konden worden genezen door aderlaten (bloed wegnemen van een patiŽnt). We weten nu dat het aftappen van bloed om de "slechte lichaamssappen" te verwijderen geen ziekten zal genezen. We weten nu ook dat de aarde ongeveer 4 miljard jaar oud is (om je een idee te geven hoe lang dat is: mocht je vier miljard seconden geleden zijn geboren, dan was je nu 125 jaar oud.)

Skeptici zeggen niet dat alle buitengewone beweringen fout zijn. Een bewering is niet fout omdat ze nog niet is bewezen. Misschien zal iemand op een dag bewijzen dat een buitengewone bewering waar is, maar tot dat bewijs er is, vinden skeptici dat we de geprobeerde en juiste weg van de wetenschap niet mogen verlaten omdat een buitengewone bewering heel misschien eens waar zou kunnen zijn. Het is mogelijk dat varkens kunnen vliegen, maar tot we er een bewijs van zien, mogen we niet opgeven wat de wetenschap ons over varkens en vliegen vertelt (namelijk dat varkens niet kunnen vliegen).

Het klopt dat de wetenschap niet alles weet en niet op al onze vragen een antwoord heeft. Met redeneringen, logica en waarnemingen zullen we niet elk probleem oplossen. Maar een buitengewone bewering is niet meer waar louter omdat de wetenschap niet alles weet.


skeptici als onderzoekers

Het woord 'skepticus' komt van een Grieks woord dat onderzoeker betekent. Een onderzoeker is iemand die zaken onderzoekt en vragen stelt. Soms lijken de vragen van skeptici heel brutaal. Een skepticus gelooft nooit zomaar iemand die beweert dat hij/zij paranormaal begaafd is en "ziet" dat iemands hond in de hemel een leuke tijd heeft met andere overleden hondjes. De skepticus zal vragen "hoe weet je dat?" Als de paranormaal begaafde zegt "mijn geestelijke gids Leo verteld me dat", dan zal de skepticus vragen "waarom zouden we moeten geloven dat er geestelijke gidsen bestaan en waarom zouden we moeten geloven dat je de waarheid vertelt?" Als je overtuigd raakt dat er geestelijke gidsen bestaan, dan zou je nog altijd moeten vragen "hoe weten we dat Leo de waarheid vertelt?"

Zelfs als de paranormaal begaafde heel bekend is en vaak op televisie is verschenen, zal de skepticus hem of haar niet zomaar geloven. We kunnen niet zeker weten of iemand onthullingen krijgt van geesten, maar als hij of zij beweert dat dat zo is, dan zal de skepticus een bewijs vragen. Als de paranormaal begaafde zegt dat zijn of haar voorspellingen het vele malen bij het rechte eind hadden, dan zal de skepticus die bewering onderzoeken. Trouwens, vele skeptici hebben heel wat beroemde paranormaal begaafden onderzocht en vonden dat ze niet altijd de waarheid vertellen over hun juiste voorspellingen.

Skeptici weten dat miljoenen mensen buitengewone beweringen geloven hoewel ze die beweringen zelf niet hebben onderzocht. Skeptici onderzoeken vaak waarom mensen buitengewone verklaringen geloven over paranormale mensen, buitenaardse wezens, watermedicijnen, magische juwelen en andere vreemde zaken.

Skeptici onderzoeken zelfs mensen die zichzelf skeptici noemen maar die in werkelijkheid verloochenaars of extreme dwarsliggers zijn.

Een verloochenaar is iemand die niet gelooft in iets waarvan de meeste wetenschappers menen dat het waar is. Een verloochenaar geeft vaak een lange lijst van verdraaide feiten en vermeldt zaken die waar kunnen zijn maar waarbij hij vele feiten weglaat. Bijvoorbeeld, verloochenaars hebben feiten verdraaid en laten heel wat feiten weg om aan te tonen dat de evolutie bedrog is, dat vaccinaties niet veilig zijn en dat de landing op de maan bedrog was.

Een extreme dwarsligger is iemand die niet aanvaardt dat iets waar is omdat het niet absoluut zeker is. Skeptici verwerpen geen beweringen enkel omdat ze niet absoluut zeker zijn. Sommige beweringen zijn bewezen zonder dat er nog reden voor twijfel is. Wanneer de meerderheid van de wetenschappers het eens zijn, bijvoorbeeld over het feit dat roken van sigaretten longkanker veroorzaakt, dan verwerpt de skepticus deze bewering niet omdat het zou kunnen zijn dat een of ander onderzoek in de toekomst zal aantonen dat ze het verkeerd voor hebben.

De geschiedenis van de wetenschap toont dat wetenschappers heel wat beweringen hebben verworpen waarvan men ooit dacht dat ze waar waren. Wanneer het bewijs aantoont dat een jarenlange gedachte verkeerd is, dan veranderen wetenschappers van mening. Wat doe jij wanneer je ontdekt dat je het over iets fout had?

Ten slotte, skeptici geloven niet alles wat wetenschappers vertellen. We hebben het bij het rechte eind dat we niet de beweringen vertrouwen van wie geen wetenschappelijke methodes gebruikt of van wie bedriegt. De geschiedenis van de wetenschap staat vol met correcties omdat het vol staat met fouten. Het lijkt vreemd, maar we hebben succes in het vinden van meer en meer kennis over het heelal omdat wetenschappers zowel de natuur als het werk van andere wetenschappers in vraag stellen.

Om een wetenschapper te zijn, moet je ervan houden om nieuwe zaken te leren over de wereld. Je moet graag iemand zijn die probeert te ontdekken hoe bepaalde zaken ineen zitten.

Om een skepticus te zijn moet je van wetenschap houden en bereid zijn om in vraag te stellen wat mensen zeggen, wie ze ook zijn.

(c) copyright 2011, Herman Boel & Robert Todd Carroll